De rol van structuur, rollen en kwaliteitsborging in het implementatie process
Na de fasen van analyse, SOP’s en de processenfabriek volgt het punt waarop processen volwassen genoeg zijn om te automatiseren.
Waar de processenfabriek inzicht en structuur heeft gebracht, zorgt de implementatiefase dat die structuur ook digitaal wordt uitgevoerd.
Automatisering binnen het Accountancy Maturity Model (AMM) vraagt niet alleen om technologie, maar ook om methodiek.
Om te zorgen dat de juiste dingen worden geautomatiseerd — op de juiste manier, met de juiste kwaliteit.
Van idee naar uitvoering
De implementatiefase vertaalt het werk uit de processenfabriek naar concrete automatiseringen.
Dat kan in allerlei vormen: via low-code tools zoals n8n, Zapier, Make, Power Automate of enterprise-oplossingen als UiPath.
De onderliggende principes blijven echter gelijk:
- werk standaardiseren,
- kwaliteit bewaken,
- risico’s beheersen,
- en resultaten meetbaar maken.
Om dat te doen wordt gewerkt met een vaste set documenten, rollen en kwaliteitsstappen — samen vormen ze de ruggengraat van een gecontroleerde automatiseringsaanpak.
De sleutelrollen in een automatiseringsproject
Elke implementatie kent verschillende betrokkenen met hun eigen verantwoordelijkheden.
De exacte titels kunnen per kantoor verschillen, maar de functie van de rol blijft gelijk:
| Rol | Verantwoordelijkheid |
|---|---|
| Solution Architect | Ontwerpt de technische oplossing, bepaalt koppelingen, infrastructuur en veiligheidsrichtlijnen. |
| Business Analyst / Procesconsultant | Beschrijft het proces, bewaakt de aansluiting met de praktijk en vertaalt deze naar logische stappen (AS IS – TO BE). |
| Automation Developer | Bouwt en test de automatisering, onderhoudt de workflows en documenteert de logica. |
| Project Manager | Stuurt planning, resources en kwaliteit; bewaakt voortgang en communicatie. |
| Process Owner / SME (Subject Matter Expert) | Levert de vakinhoudelijke kennis van het proces en valideert de output. |
| Infrastructure Engineer | Richt de technische omgeving in en beheert toegang, rechten en beveiliging. |
| Support / Hypercare Team | Zorgt voor continuïteit na oplevering, onderhoud en bijsturing. |
De samenwerking tussen deze rollen bepaalt de kwaliteit van het eindresultaat.
Automatisering is niet een IT-feestje: het is een samenspel tussen proceskennis, techniek en databeheer!
Kleine organisatie minder rollen
Wanneer een organisatie of afdeling kleiner is en niet alle rollen afzonderlijk kan invullen, blijft de methodiek hetzelfde — alleen worden verantwoordelijkheden gecombineerd. Een procesconsultant of financieel specialist kan bijvoorbeeld zowel de rol van Business Analyst als Process Owner vervullen, terwijl een Developer ook de rol van Solution Architect of Tester op zich neemt. Belangrijk is dat niet de functietitel leidend is, maar de kwaliteit van besluitvorming en vastlegging. Ook in kleine teams gelden dezelfde principes: werk wordt beschreven (PDD), getest (Testing Plan, UAT), en geborgd (Runbook). De kracht ligt in het vasthouden van de structuur, niet in het aantal mensen. Juist kleine afdelingen profiteren van duidelijke formats en checklists, omdat kennis vaak bij één persoon zit. Door de documentatie centraal op te slaan — bijvoorbeeld in SharePoint of Teams — en periodiek samen te toetsen of processen nog kloppen met de praktijk, blijft de datakwaliteit bewaakt en groeit de volwassenheid stap voor stap, ook met beperkte capaciteit.
De kern van datagedreven implementatie: kwaliteitsborging
In lijn met het AMM staat kwaliteit boven snelheid.
Dat betekent dat elk project wordt uitgevoerd volgens vaste kwaliteitscriteria uit ISO/IEC 25012:
- Nauwkeurigheid: is de output exact wat bedoeld is?
- Volledigheid: worden alle varianten en uitzonderingen afgevangen?
- Consistentie: levert het proces elke keer hetzelfde resultaat op?
- Actualiteit: werkt de automatisering altijd met actuele data?
- Compliance: voldoet alles aan wet- en regelgeving?
Deze criteria worden niet achteraf getoetst, maar ingebouwd in de documentatie en testfase.
Daarom is de juiste set documenten cruciaal — ze vormen het geheugen en de borging van elk project.
De standaarddocumenten binnen een automatiseringsproject
De volgende documenten zijn essentieel voor een gecontroleerde, herhaalbare en kwalitatieve automatiseringsimplementatie.
Ze gelden onafhankelijk van de gebruikte tool (UiPath, n8n, Zapier, Make of Power Automate).
| Document | Wat is het? | Wie gebruikt het? |
|---|---|---|
| Application Access Tracker | Registreert en beheert toegangsverzoeken tijdens de ontwikkeling en uitrol van automatisering. Zorgt dat iedereen op gecontroleerde wijze toegang heeft tot data en systemen. | Solution Architect, Infrastructure Engineer |
| PDD (Process Definition Document) | Beschrijft het proces dat wordt geautomatiseerd, inclusief alle stappen, beslisregels en uitzonderingen. Toont de situatie vóór (AS IS) en na automatisering (TO BE). | Business Analyst, Process Owner, Solution Architect, Development Lead |
| SDD (Solution Design Document) | Technische blauwdruk van de automatisering. Beschrijft datastromen, koppelingen, systeeminteracties en logica. | Business Analyst, Automation Developer |
| Technical Testing Plan | Legt vast hoe de oplossing getest wordt, inclusief functionele tests, systeemonafhankelijke testen en gebruikersacceptatie (UAT). | Solution Architect, Automation Developer |
| UAT Planner & Test Case Template | Beschrijft de testcases voor User Acceptance Testing en legt resultaten vast. Zorgt voor transparantie in validatie. | Process Owner, Automation Developer, Support Team |
| Issue Tracker | Houdt alle problemen, bugs en verbeterpunten bij die tijdens ontwikkeling en testen worden gevonden. | Automation Developer |
| Runbook | Handleiding voor beheer en onderhoud van de automatisering. Bevat informatie over opstart, foutafhandeling, logging en recovery. | Support Team, Development Team |
| Code Review Template | Document waarin codekwaliteit, efficiëntie en best practices worden geëvalueerd. | Development Team |
| Project Management Workbook | Structuurdocument voor planning, mijlpalen, communicatie en risico’s. | Project Manager |
| Technology Checklist | Controlelijst van technische randvoorwaarden voordat gestart wordt met ontwikkeling (toegang, data, rechten, infrastructuur). | Solution Architect, Infrastructure Engineer |
De kwaliteitscyclus van implementatie
Automatisering is nooit een lineair project — het volgt een cyclische kwaliteitsaanpak.
Elke fase levert een document op dat de volgende fase versterkt.
1. Kick-off & Business Case Validation
Het team bespreekt het doel, scope en succescriteria.
Kwaliteitscriteria worden vastgelegd in het PDD en de eerste risico’s in de Project Workbook.
2. Process Analysis & Design
De huidige werkwijze (AS IS) wordt in kaart gebracht en vergeleken met de gewenste (TO BE).
De datakwaliteit wordt beoordeeld: zijn de inputs betrouwbaar en structureel bruikbaar?
Het resultaat wordt vastgelegd in het PDD en SDD.
3. Development & Testing
De automatisering wordt gebouwd en getest.
Alle fouten en afwijkingen worden geregistreerd in de Issue Tracker en besproken in code reviews.
Het Technical Testing Plan zorgt voor objectieve kwaliteitsborging.
4. UAT & Runbook
Het proces wordt getest in een acceptatieomgeving.
De resultaten worden vastgelegd in de UAT Planner en het Runbook vormt de basis voor overdracht naar beheer.
5. Deployment & Hypercare
De automatisering wordt in productie gebracht.
De supportteams gebruiken de documentatie om te monitoren en bij te sturen.
Eventuele afwijkingen worden gemeld via de Issue Tracker, en verbeteringen worden vastgelegd als change requests.
6. Project Closure & Handover
Na evaluatie wordt de volledige documentatie overgedragen aan beheer of de interne data steward.
De datakwaliteit, performance en compliance worden geborgd in dashboards — zodat de fabriek blijft draaien.
Datakwaliteit als eindproduct
In elk stadium van de implementatie is data het echte eindproduct.
Een foutloze automatisering zonder betrouwbare input is nog steeds onbetrouwbaar.
Daarom geldt binnen het AMM:
“Automatisering is pas waardevol als de data waarop ze draait voorspelbaar en betrouwbaar is.”
Elk document in de implementatiefase draagt bij aan dat principe:
- De PDD garandeert begrip van het proces.
- De SDD borgt de technische juistheid.
- De Testing-documenten waarborgen nauwkeurigheid en volledigheid.
- En het Runbook garandeert actualiteit en compliance in de uitvoering.
Zo ontstaat een keten waarin automatisering niet alleen werk automatiseert,
maar ook kwaliteit reproduceert.
Samenvatting
De implementatie van automatisering binnen het Accountancy Maturity Model vraagt om evenveel structuur als innovatie.
Rollen, documenten en kwaliteitscriteria vormen samen het raamwerk waarmee automatisering betrouwbaar kan landen in de praktijk.
Een volwassen kantoor:
- werkt met vaste rollen en verantwoordelijkheden;
- borgt elk project met duidelijke documentatie;
- toetst elke stap aan datakwaliteit;
- en ziet automatisering niet als eindpunt, maar als onderdeel van een continu verbeterproces.
Zo groeit de processenfabriek uit tot een gecontroleerde digitale productielijn,
waar automatiseringen niet alleen taken uitvoeren,
maar bijdragen aan betrouwbaarheid, transparantie en voorspelbare waarde.